15 jaar industriezand en herinrichting 'Geertjesgolf' in gemeenten Druten en Beuningen.

15 jaar industriezand en herinrichting 'Geertjesgolf' in gemeenten Druten en Beuningen.

In de omgeving van de kernen Deest en Winssen is de realisatie van het zandwin- en herinrichtingsproject Geertjesgolf gepland. Gedurende een periode van 15 jaar wordt in dit gebied zand (beton- en metselzand) en grind gewonnen voor de bouwgrondstoffenvoorziening. De binnendijks gelegen plassen, die door de winning ontstaan worden ingericht als natuur- en recreatiegebied. De tijdelijke voorhaven die buitendijks in de uiterwaarden wordt gerealiseerd, wordt na de winning gedempt en als natuurgebied opgeleverd.

De binnendijkse gelegen winlocatie ligt ten zuiden van de kern Winssen. Hier vindt winning en ontwatering van het opgezogen bodemmateriaal plaats. Door de winning ontstaat aan weerszijden van de Betenlaan een plas, de zogenaamde Oostplas en Westplas. Transportzone Via een transportband van bijna 2 km lengte wordt het ontwaterde en ongesorteerde zand en grind afgevoerd richting de rivier de Waal. De Voorhaven wordt speciaal voor de verwerking en scheepsbelading van het gewonnen zand en grind aangelegd in de uiterwaarden van de Waal, ten oosten van Deest. Deze haven ligt voor eenderde deel in de gemeente Druten en voor tweederde deel in de gemeente Beuningen. De aanleg van deze Voorhaven vindt eveneens plaats door middel van zandwinning. Tussen de Voorhaven en de dijk wordt een hoogwatervrij terrein gerealiseerd.

De deelgebieden komen in verschillende fasen in uitvoering. Voor elke fase geldt dat voorafgaand aan de winning alle gebouwen, wegen en hekwerken worden verwijderd en de afdeklaag wordt afgegraven. Vervolgens vindt de winning plaats. Na de winning worden de oevers in het betreffende deelgebied afgewerkt. Als er voldoende ruimte is wordt het terrein rondom de plassen zo vroeg mogelijk ingericht. De fasering zoals hiernaast afgebeeld verloopt op hoofdlijnen als volgt:

Fase 1: aanleg Voorhaven met geluidswal, hoogwatervrijterrein en aanleg transportband tussen Voorhaven en binnendijkse winlocatie.
Fase 2: winning Oostplas.
Fase 3 t/m 6: winning Westplas, gelijktijdig opvulling Oostplas.
Fase 7: verwijderen transportband en herinrichting (afronding opvulling Oostplas, afronding opspuiten schiereiland Westplas en opvulling Voorhaven).

De fasen worden niet geheel na elkaar gerealiseerd, maar lopen deels gelijktijdig. Bij de voorbereiding van de winning wordt een grote hoeveelheid dekgrond afgegraven die uiteindelijk bij de eindafwerking nuttig wordt hergebruikt. In de tussentijd vraagt dit opslagruimte en die is vooral bepalend voor de volgorde van de verschillende fasen. De hoeveelheden zijn namelijk dermate groot (4,2 miljoen m³), dat er onvoldoende ruimte is voor het bergen in depots op het land. Zodra het zand uit de Oostplas is gewonnen, wordt deze plas gebruikt voor de definitieve opslag van de vrijkomende klei van de Westplas. De deklaag van de Oostplas wordt deels langs de rand van de Oostplas in depot gezet. Dit depot functioneert als tijdelijke geluidswal. Daarnaast zullen één of twee depotterreinen langs de Begijnenstraat worden ingericht. Uiteindelijk worden deze depots weer gebruikt bij de herinrichting van de Oostplas.

Gedurende 15 jaar wordt jaarlijks gemiddeld 1,6 à 1,7 miljoen ton industriezand uit de Voorhaven en de Oost- en Westplas afgeleverd. Het gaat vooral om beton- en metselzand, maar ook om ophoogzand en grind. De feitelijke zandwinning vindt plaats met behulp van een winzuiger. Deze winzuiger verplaatst zich door het gebied volgens de hierboven beschreven fasering. Het opgezogen bodemmateriaal wordt per pijpleiding naar een ontwateringsinstallatie vervoerd en vervolgens via een ca. 2 km lange transportband vanuit de Westplas naar de Voorhaven getransporteerd. Daar wordt de specie in een depot onder water gestort. Vanuit dit voorraaddepot wordt het vervolgens weer opgezogen en door middel van klasseerinstallaties die in de Voorhaven liggen, gesorteerd en op recept gemengd tot verkoopbare eindproducten. Deze eindproducten worden vervolgens in vrachtschepen geladen en via de Waal afgevoerd naar de afnemers.

Zandwinning voorhaven en nieuw recreatiegebied Geertjesgolf.

Zandwinning voorhaven en nieuw recreatiegebied Geertjesgolf.

Herinrichting nieuwe natuur en recreatiegebied Geertjesgolf.

Na afronding van de zandwinning wordt de winlocatie Geertjesgolf ingericht voor nieuwe natuur in combinatie met extensief recreatief gebruik. Bij de herinrichting van de plassen wordt ingespeeld op de landschappelijke karakteristiek van de omgeving, zoals het relatief fijnmazige oeverwallandschap ten noorden van de plassen en het grootschalige, rationeel verkavelde komlandschap ten zuiden daarvan. Aansluitend hierop staat in het komgebied herstel van de ooit zo kenmerkende natte komnatuur centraal, in de vorm van moerassen, natte graslanden en broekbossen. Op de (overgang naar) oeverwal ligt het accent op kleinschalige landschapselementen zoals erfbeplantingen, bosjes, boomgroepen, hagen en poelen.

De Voorhaven wordt na beëindiging van de winning grotendeels gedempt en heringericht als natuurgebied. De Oostplas wordt eveneens gedempt en heringericht als natuurgebied. De Westplas wordt niet gedempt maar het terrein rondom de plas wordt wel heringericht. De herinrichting van beide plassen bestaat uit nieuwe natuur in combinatie met extensief recreatief gebruik zoals wandelen, fietsen, vissen en een zandstrand. Het herinrichtingsplan zal tijdens de looptijd van de winning in detail worden uitgewerkt. De realisatie van de op de inrichtingsschets aangegeven voorzieningen vindt zoveel mogelijk gelijktijdig met de winning plaats. Er hoeft dus niet gewacht te worden met het gebruik tot het project helemaal gereed is.

Vanaf dag één groeit het eindbeeld, waarbij het zwemstrand als laatste wordt gerealiseerd. Op de naastgelegen afbeelding is de herinrichting van de Oost- en Westplas en een impressie van de oplevering van de Voorhaven weergegeven. Voor de Voorhaven wordt 2 jaar voor het einde van de winning in overleg met de gemeenten en Rijkswaterstaat in detail bepaald op welke wijze zij wordt heringericht.

Zandwinning west/oostplas.

Zandwinning west/oostplas.